Back

Cách để đọc bản nhạc (sheet) Hướng dẫn từng bước

Tác Giả: THE SUN SYMPHONY

Xem thêm các bài viết khác.

Cách để đọc bản nhạc (sheet) Hướng dẫn từng bước

Cách để đọc bản nhạc: Hướng dẫn từng bước

Bạn có thắc mắc làm thế nào để đọc được bản nhạc? Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu đầy đủ về ngôn ngữ âm nhạc và các công cụ miễn phí cho hành trình âm nhạc của bạn.

Bạn đã bao giờ nghe một bài hát trên radio và nghĩ, “Ước gì mình biết chơi bài đó nhỉ, không biết các nốt nhạc là gì?” Bạn có những người bạn chơi nhạc cụ và muốn tham gia cùng họ? Bạn muốn mở rộng kiến thức nghệ thuật chung của mình? Vậy thì, việc học những điều cơ bản về cách đọc bản nhạc có thể giúp bạn đạt được tất cả những điều này, và trong thời gian ngắn hơn bạn nghĩ!

Ở mức đơn giản nhất, âm nhạc là một ngôn ngữ giống như bạn đọc to từ một cuốn sách. Các ký hiệu bạn nhìn thấy trên các trang bản nhạc đã được sử dụng hàng trăm năm. Chúng thể hiện cao độ, tốc độ và nhịp điệu của bài hát, cũng như sự biểu cảm và kỹ thuật được nhạc sĩ sử dụng để chơi tác phẩm đó. Hãy nghĩ các nốt nhạc là các chữ cái, các ô nhịp là các từ, các cụm từ là các câu, v.v. Học cách đọc nhạc thực sự mở ra một thế giới hoàn toàn mới để khám phá!

Hãy làm theo hướng dẫn từng bước của chúng tôi về cách đọc nhạc và, với một chút luyện tập, bạn sẽ có thể chơi nhạc ngay lập tức. Hãy tiếp tục đọc đến cuối để biết một số công cụ miễn phí và các bản nhạc được sắp xếp để giúp bạn học.

Cách để đọc nhạc

Bước 1: Tìm hiểu các ký hiệu cơ bản của ký hiệu âm nhạc

Âm nhạc được tạo thành từ nhiều ký hiệu khác nhau, cơ bản nhất là khuông nhạc, khóa nhạc và các nốt nhạc. Tất cả âm nhạc đều chứa những thành phần cơ bản này, và để học cách đọc nhạc, trước tiên bạn phải làm quen với những điều cơ bản này.

Khuông nhạc

Khuông nhạc bao gồm năm dòng kẻ và bốn khoảng trống. Mỗi dòng kẻ và mỗi khoảng trống đại diện cho một chữ cái khác nhau, từ đó đại diện cho một nốt nhạc. Các nốt nhạc trên bản nhạc, được biểu thị bằng các dòng kẻ và khoảng trống, được đặt tên từ A đến G, và trình tự nốt nhạc di chuyển theo thứ tự bảng chữ cái lên khuông nhạc.

Khóa Sol

Có hai khóa nhạc chính mà bạn cần làm quen; đầu tiên là khóa Sol. Khóa Sol có chữ G cách điệu ở phía xa bên trái. Vòng lượn bên trong của chữ G bao quanh dòng kẻ “G” trên khuông nhạc. Khóa Sol ký hiệu cho các âm vực cao hơn của âm nhạc, vì vậy nếu nhạc cụ của bạn có âm vực cao hơn, chẳng hạn như sáo, violin hoặc saxophone, thì bản nhạc của bạn được viết bằng khóa Sol. Các nốt cao hơn trên bàn phím cũng được ký hiệu trên khóa Sol.

Chúng ta sử dụng các câu gợi nhớ phổ biến để ghi nhớ tên nốt cho các dòng kẻ và khoảng trống của khóa Sol. Đối với các dòng kẻ, chúng ta nhớ EGBDF bằng câu gợi ý “Every Good Boy Does Fine” (Mọi chàng trai tốt đều làm tốt). Tương tự, đối với các khoảng trống, FACE giống như từ “face” (khuôn mặt).

Khóa Fa

Dòng kẻ giữa hai dấu chấm của khóa Fa là dòng kẻ “F” trên khuông nhạc khóa Fa, và nó còn được gọi là khóa F. Khóa Fa ký hiệu cho các âm vực thấp hơn của âm nhạc, vì vậy nếu nhạc cụ của bạn có âm vực thấp hơn, chẳng hạn như kèn bassoon, tuba hoặc cello, thì bản nhạc của bạn được viết bằng khóa Fa. Các nốt thấp hơn trên bàn phím của bạn cũng được ký hiệu trong khóa Fa.

Một câu gợi nhớ phổ biến để ghi nhớ tên nốt cho các dòng kẻ của khóa Fa là: GBDFA “Good Boys Do Fine Always” (Những chàng trai tốt luôn làm tốt). Và đối với các khoảng trống: ACEG, “All Cows Eat Grass” (Tất cả các con bò đều ăn cỏ).

Các ký hiệu và nốt nhạc trên khuông nhạc

Các nốt nhạc được đặt trên khuông nhạc cho chúng ta biết nên chơi chữ cái nốt nào trên nhạc cụ của mình và chơi nó trong bao lâu. Mỗi nốt nhạc có ba phần, đầu nốt, thân nốt và đuôi nốt.

Tất cả các nốt nhạc đều có đầu nốt, có thể là đặc (đen) hoặc rỗng (trắng). Vị trí của đầu nốt trên khuông nhạc (trên dòng kẻ hoặc khoảng trống) sẽ quyết định nốt nhạc bạn sẽ chơi. Đôi khi, đầu nốt sẽ nằm phía trên hoặc phía dưới năm dòng kẻ và bốn khoảng trống của khuông nhạc. Trong trường hợp đó, một dòng kẻ (được gọi là dòng kẻ phụ) được vẽ xuyên qua nốt nhạc, phía trên hoặc phía dưới đầu nốt, để biểu thị chữ cái nốt nhạc cần chơi, như trong các nốt B và C ở trên.

Thân nốt là một đường thẳng mỏng kéo dài lên hoặc xuống từ đầu nốt. Đường kẻ kéo dài từ bên phải nếu hướng lên trên hoặc từ bên trái nếu hướng xuống dưới. Hướng của đường kẻ không ảnh hưởng đến cách bạn chơi nốt nhạc nhưng giúp cho việc đọc nốt nhạc dễ dàng hơn đồng thời cho phép chúng vừa vặn trên khuông nhạc. Theo quy tắc, bất kỳ nốt nhạc nào ở hoặc trên dòng kẻ “B” trên khuông nhạc đều có thân nốt hướng xuống dưới, những nốt nhạc bên dưới dòng kẻ “B” có thân nốt hướng lên trên.

Đuôi nốt là một dấu hình cong ở bên phải thân nốt. Mục đích của nó là cho bạn biết nên giữ nốt nhạc trong bao lâu. Chúng ta sẽ thấy bên dưới cách một đuôi nốt đơn làm giảm thời lượng của nốt nhạc, trong khi nhiều đuôi nốt có thể làm cho nó ngắn hơn nữa.

Bây giờ bạn đã biết các bộ phận của mỗi nốt nhạc, chúng ta hãy xem xét kỹ hơn về các đầu nốt đặc và rỗng đã thảo luận ở trên. Việc đầu nốt nhạc là đặc hay rỗng cho chúng ta biết giá trị của nốt nhạc, hoặc nốt nhạc đó nên được giữ trong bao lâu. Hãy bắt đầu với một đầu nốt đóng có thân nốt. Đó là nốt đen, và nó nhận được một phách. Một đầu nốt rỗng có thân nốt là một nốt trắng, và nó nhận được hai phách. Một nốt nhạc rỗng trông giống như chữ “o” không có thân nốt là một nốt tròn, và nó được giữ trong bốn phách.

Có những cách khác để kéo dài thời lượng của một nốt nhạc. Ví dụ: một dấu chấm sau đầu nốt sẽ thêm một nửa thời lượng của nốt nhạc đó vào nó. Vì vậy, một nốt trắng có dấu chấm sẽ bằng một nốt trắng cộng với một nốt đen; một nốt đen có dấu chấm bằng một nốt đen cộng với một nốt móc đơn. Một dấu nối cũng có thể được sử dụng để kéo dài một nốt nhạc.

Hai nốt nhạc được nối với nhau sẽ được giữ bằng giá trị của cả hai nốt nhạc đó cộng lại, và dấu nối thường được sử dụng để biểu thị các nốt nhạc được giữ kéo dài qua các ô nhịp hoặc vạch nhịp.

Điều ngược lại cũng có thể xảy ra. Chúng ta có thể rút ngắn thời gian một nốt nhạc nên được giữ, so với nốt đen. Các nốt nhạc nhanh hơn được biểu thị bằng đuôi nốt, như các nốt đã thảo luận ở trên, hoặc bằng dấu móc giữa các nốt nhạc. Mỗi đuôi nốt giảm một nửa giá trị của một nốt nhạc, vì vậy một đuôi nốt đơn biểu thị 1/2 nốt đen, một đuôi nốt kép giảm một nửa xuống còn 1/4 nốt đen, v.v. Các dấu móc cũng thực hiện tương tự trong khi cho phép chúng ta đọc nhạc rõ ràng hơn và giữ cho ký hiệu bớt lộn xộn.

Như bạn có thể thấy, không có sự khác biệt trong cách bạn đếm các nốt móc đơn và móc kép ở trên. Hãy làm theo bản nhạc cho “Alouette” để xem cách các dấu móc sắp xếp các nốt nhạc!

Nhưng điều gì sẽ xảy ra khi không có nốt nhạc nào chiếm mỗi phách? Thật dễ dàng, chúng ta nghỉ! Một dấu lặng, giống như một nốt nhạc, cho chúng ta biết nó nên được giữ trong bao lâu dựa trên hình dạng của nó. Hãy xem cách sử dụng các dấu lặng tròn và dấu lặng đen trong bài hát “Here We Go Looby-Loo.”

Bước 2: Nắm bắt nhịp điệu

Để chơi nhạc, bạn cần biết phách của nó, nhịp bạn sử dụng khi nhảy, vỗ tay hoặc gõ chân theo một bài hát. Khi đọc nhạc, phách được thể hiện tương tự như một phân số, với một số ở trên và một số ở dưới. Chúng ta gọi đây là nhịp của bài hát. Số ở trên cho bạn biết có bao nhiêu phách trong một ô nhịp, là khoảng trống giữa mỗi dòng kẻ dọc (được gọi là vạch nhịp). Số ở dưới cho bạn biết giá trị nốt nhạc (độ dài) của mỗi phách.

Trong ví dụ trên, nhịp là 4/4, có nghĩa là có bốn phách mỗi ô nhịp và mỗi nốt đen nhận được một phách. Nhấp vào đây để nghe bản nhạc viết theo nhịp 4/4, và thử đếm theo 1,2,3,4 – 1,2,3,4 với số phách ở trên.

Trong ví dụ dưới đây, nhịp là 3/4, có nghĩa là có ba phách mỗi ô nhịp và mỗi nốt đen nhận được một phách. Nhấp vào đây để nghe bản nhạc viết theo nhịp 3/4, hãy thử đếm các phách, 1,2,3 – 1,2,3.

Hãy xem lại các ví dụ trên. Lưu ý rằng mặc dù nhịp 4/4 trong “Twinkle Twinkle Little Star” yêu cầu bốn phách mỗi ô nhịp, nhưng không có bốn nốt nhạc trong ô nhịp thứ hai. Đó là vì có hai nốt đen và một nốt trắng, khi cộng lại sẽ bằng bốn phách.

Ngoài giá trị nốt nhạc và nhịp, yếu tố cuối cùng để cảm nhận nhịp điệu là biết tốc độ, được xác định bằng số phách mỗi phút (BPM). Tốc độ cho bạn biết một bản nhạc dự định được chơi nhanh hay chậm như thế nào và thường được hiển thị ở đầu bản nhạc. Ví dụ: tốc độ 60 BPM (phách mỗi phút) có nghĩa là bạn chơi 60 nốt nhạc được chỉ định mỗi phút hoặc một nốt nhạc mỗi giây.

Tương tự như vậy, tốc độ 120 sẽ tăng gấp đôi tốc độ lên hai nốt nhạc mỗi giây. Bạn cũng có thể thấy các từ tiếng Ý như “Largo”, “Allegro” hoặc “Presto” ở đầu bản nhạc, biểu thị các tốc độ phổ biến.

Nhạc sĩ sử dụng một công cụ gọi là máy đếm nhịp để giúp họ giữ nhịp khi luyện tập một bản nhạc mới. Nhấp vào đây để xem công cụ máy đếm nhịp trực tuyến và nhấp vào các vòng tròn bên cạnh giá trị BPM để xem tốc độ có thể tăng tốc và giảm tốc như thế nào.

Bước 3: Chơi một giai điệu

Chúc mừng bạn, bạn đã gần như có thể đọc được bản nhạc! Tiếp theo, chúng ta hãy xem xét các gam âm. Một gam âm được tạo thành từ tám nốt nhạc liên tiếp. Ví dụ: gam Đô trưởng bao gồm Đô, Rê, Mi, Fa, Sol, La, Si, Đô. Khoảng giữa nốt đầu tiên của gam Đô trưởng và nốt cuối cùng là một ví dụ về một quãng tám.

Chúng tôi khuyên bạn nên luyện tập gam Đô trưởng càng nhiều càng tốt, vì biết nó sẽ giúp bạn dễ dàng học các gam trưởng khác hơn. Mỗi nốt của gam Đô trưởng tương ứng với một phím trắng trên bàn phím của bạn. Đây là cách gam Đô trưởng trông như thế nào trên khuông nhạc và cách nó tương ứng với các phím trên bàn phím của bạn:

Lưu ý rằng khi các nốt nhạc đi lên khuông nhạc và di chuyển sang phải trên bàn phím của bạn, cao độ của các nốt nhạc sẽ trở nên cao hơn. Nhưng còn các phím đen thì sao? Về mặt âm nhạc, các cung bậc toàn phần, hoặc các bước toàn phần giữa các chữ cái nốt nhạc, sẽ giới hạn âm thanh mà chúng ta có thể tạo ra trên nhạc cụ của mình.

Hãy xem xét gam Đô trưởng mà bạn vừa học chơi. Khoảng cách giữa phím Đô và phím Rê trong gam Đô là một bước toàn phần. Tuy nhiên, khoảng cách giữa phím Mi và phím Fa trong gam Đô là một nửa bước. Bạn có thấy sự khác biệt không?

Các phím Mi và Fa không có phím đen ở giữa chúng, do đó chúng chỉ cách nhau nửa bước. Mọi gam trưởng đều có cùng một mẫu: toàn phần-toàn phần-nửa phần-toàn phần-toàn phần-toàn phần-nửa phần. Có nhiều loại gam khác, mỗi loại có âm thanh độc đáo, như gam thứ, gam ngũ cung, v.v. mà bạn sẽ gặp sau này. Hiện tại, chúng ta hãy chỉ tập trung vào các gam trưởng và mẫu gam trưởng. Hãy nhìn lại gam Đô trưởng trên bàn phím bên dưới.

Các nửa cung, hoặc nửa bước trên bàn phím, cho phép chúng ta viết vô số âm thanh khác nhau vào âm nhạc. Một dấu thăng, được biểu thị bằng ký hiệu ♯, có nghĩa là nốt nhạc đó cao hơn nửa cung (hoặc nửa bước) so với đầu nốt ở bên phải nó trên bản nhạc. Ngược lại, một dấu giáng, được biểu thị bằng ký hiệu ♭, có nghĩa là nốt nhạc đó thấp hơn nửa cung so với đầu nốt ở bên phải nó.

Lưu ý trên hình ảnh bàn phím và khuông nhạc được ký hiệu bên dưới, hiển thị từng nửa bước giữa nốt Đô và nốt Mi, cho dù bạn sử dụng dấu thăng hay dấu giáng của một nốt nhạc phụ thuộc vào việc bạn đang di chuyển lên hay xuống bàn phím.

Có một ký hiệu nữa cần tìm hiểu liên quan đến nửa cung, đó là dấu bình, được biểu thị bằng ♮. Nếu một nốt nhạc có dấu thăng hoặc dấu giáng, thì dấu thăng hoặc dấu giáng đó sẽ kéo dài trong suốt ô nhịp, trừ khi có dấu bình. Dấu bình hủy bỏ dấu thăng hoặc dấu giáng trong một ô nhịp hoặc một bài hát. Đây là cách chơi từ Đô đến Mi sẽ trông như thế nào với các dấu bình.

Chìa khóa cuối cùng để học cách đọc nhạc là hiểu về dấu hóa.

Ví dụ: gam Đô trưởng mà bạn đã học ở trên là ở giọng Đô. Các gam được đặt tên theo nốt chủ âm của chúng, là nốt nhạc nổi bật nhất trong gam, và nốt chủ âm xác định giọng bạn chơi. Bạn có thể bắt đầu một gam trưởng trên bất kỳ nốt nhạc nào, miễn là bạn tuân theo mẫu toàn phần-toàn phần-nửa phần-toàn phần-toàn phần-toàn phần-nửa phần.

Việc tuân theo mẫu đó ở các giọng khác với giọng Đô sẽ yêu cầu bạn sử dụng dấu thăng và dấu giáng. Vì vậy, chúng ta đặt các dấu thăng hoặc dấu giáng cho dấu hóa của bài hát ngay trước phách, sau khóa nhạc, trên bản nhạc của bạn. Điều đó cho bạn biết phải duy trì những dấu thăng hoặc dấu giáng đó trong suốt bản nhạc trừ khi có dấu bình để ghi đè lên nó.

Bạn sẽ bắt đầu nhận ra dấu hóa của các bản nhạc dựa trên dấu thăng hoặc dấu giáng nào được hiển thị. Đây là một cái nhìn nhanh về một số dấu hóa sử dụng dấu thăng và dấu giáng:

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Footer Demo – The Sun Symphony