Back

CÁCH LUYỆN GIỌNG ĐỌC HAY

Tác Giả: THE SUN SYMPHONY

Xem thêm các bài viết khác.

CÁCH LUYỆN GIỌNG ĐỌC

Trong thế giới tĩnh lặng của những con chữ, giọng đọc chính là cây cầu kỳ diệu, biến những ký tự vô tri thành hình ảnh sống động, biến thông tin khô khan thành dòng chảy cảm xúc chạm đến tâm hồn người nghe. Một giọng đọc hay không đơn thuần là phát âm đúng, mà là một nghệ thuật tổng hòa của kỹ thuật, cảm xúc và sự thấu hiểu sâu sắc văn bản. Nó là một nhạc cụ sinh học mà mỗi chúng ta đều sở hữu, và cũng như mọi nhạc cụ khác, nó cần được lên dây, bảo dưỡng và luyện tập không ngừng để có thể tấu lên những bản nhạc tuyệt vời nhất.

Bài viết này không chỉ đưa ra những bài tập “bề mặt”, mà sẽ cùng bạn lặn sâu xuống tầng nền tảng khoa học, giải mã cơ chế vật lý đã tạo nên giọng đọc. Từ đó, chúng ta sẽ xây dựng một lộ trình luyện tập có hệ thống, dựa trên bốn trụ cột vàng: Hơi thở, Phát âm, Ngữ điệu và Cộng hưởng. Hành trình này đòi hỏi sự kiên trì, nhưng thành quả bạn nhận được sẽ là một giọng đọc đầy nội lực, rõ ràng, linh hoạt và mang đậm dấu ấn cá nhân.

Phần 1: Luyện Giọng Đọc

Trụ Cột 1: Hơi Thở

Đây là trụ cột quan trọng nhất. Mọi kỹ thuật khác đều sẽ sụp đổ nếu không có một nền hơi vững chắc. Mục tiêu là biến hơi thở cơ hoành từ một hành động có ý thức thành một phản xạ tự nhiên.

  •       Bài tập nhận biết cơ hoành:
  1.     Nằm ngửa trên sàn, duỗi thẳng chân. Thả lỏng toàn bộ cơ thể.
  2.     Đặt một cuốn sách mỏng lên bụng, ngay dưới xương sườn.
  3.     Hít vào chậm và sâu bằng mũi và miệng. Tập trung cảm nhận bụng phồng lên, đẩy cuốn sách đi lên. Lồng ngực và vai giữ nguyên.
  4.     Thở ra từ từ bằng miệng, cảm nhận cuốn sách từ từ hạ xuống khi bụng hóp lại.
  5.     Lặp lại 10-15 lần. Thực hiện bài tập này hàng ngày cho đến khi bạn có thể làm chủ nó khi ngồi và đứng.
  •       Bài tập kiểm soát luồng hơi:
  1. Bài tập “Rắn Rít”: Hít một hơi thật sâu vào đáy phổi. Sau đó, thở ra và tạo ra âm thanh “sssss…” kéo dài và đều đặn nhất có thể. Dùng đồng hồ bấm giờ để đo thời gian. Mục tiêu là kéo dài thời gian thở ra qua từng lần tập. Bài tập này giúp rèn luyện khả năng điều tiết luồng hơi một cách ổn định.
  2. Bài tập Đếm Số: Hít sâu, sau đó thở ra và đếm “một, hai, ba, bốn, năm…” một cách rõ ràng, với âm lượng không đổi cho đến khi hết hơi. Ghi lại số lớn nhất bạn đếm được và cố gắng phá kỷ lục của chính mình.

Trụ Cột 2: Phát Âm

Sự rõ ràng là phẩm chất không thể thiếu của một giọng đọc chuyên nghiệp. Điều này đòi hỏi các cơ quan cấu âm phải linh hoạt và chính xác.

  •       Khởi động cơ miệng: Không bao giờ bắt đầu đọc khi cơ miệng còn “nguội”.

o   Rung môi: Thổi hơi qua đôi môi đang ngậm hờ để tạo ra tiếng “brrrr”. Bài tập này giúp thả lỏng môi và kết nối hơi thở với phát âm.

o   Uốn lưỡi: Đưa lưỡi chạm vào tất cả các vị trí trong miệng: chạm đầu lưỡi vào mặt sau của từng chiếc răng, đảo lưỡi theo vòng tròn quanh môi (bên trong và bên ngoài).

o   Xoay hàm: Mở miệng nhẹ và xoay hàm chậm rãi theo chiều kim đồng hồ và ngược lại để giảm căng thẳng.

  •       Luyện tập khẩu hình:

o   Nguyên âm chuẩn: Đứng trước gương, phát âm to và cường điệu hóa 5 nguyên âm cơ bản: A – O – Ê – I – U. Cảm nhận sự hoạt động của các cơ mặt.

o   Phụ âm sắc nét: Đặc biệt chú ý đến các phụ âm cuối như “-t, -c, -n, -ng, -p, -m”. Hãy bật ra chúng một cách dứt khoát nhưng không quá nặng nề. Ví dụ, trong từ “bát”, phải nghe rõ âm “t” ở cuối. Luyện tập các cặp phụ âm dễ lẫn lộn trong tiếng Việt (l/n, tr/ch, s/x, d/gi/r).

o   Bài tập đọc líu lưỡi: Chọn các câu như “Lúa nếp là lúa nếp làng” hay “Nồi đồng nấu ốc, nồi đất nấu ếch”. Bắt đầu đọc thật chậm, đảm bảo từng âm, từng chữ đều chính xác, sau đó mới tăng dần tốc độ. Mục đích của bài tập này không phải là đọc nhanh, mà là rèn luyện sự nhanh nhạy và chính xác cho lưỡi và môi.

Trụ Cột 3: Ngữ Điệu

Ngữ điệu là nhạc tính của giọng nói, là yếu tố biến việc đọc thành một nghệ thuật biểu diễn. Nó bao gồm bốn thành tố: Cao độ, Tốc độ, Âm lượng, và Ngắt nghỉ.

  •       Cao độ & Ngữ điệu đi lên/đi xuống:

o   Giọng đọc đều đều như một đường thẳng là “liều thuốc ngủ” hiệu quả nhất. Hãy tạo ra những “con sóng” cao độ. Lên giọng ở cuối câu hỏi, hạ giọng ở cuối câu trần thuật.

o   Bài tập “Còi Báo Động”: Ngân một âm “u” hoặc “i”, bắt đầu từ nốt trầm nhất bạn có thể, lướt nhẹ nhàng lên nốt cao nhất trong quãng giọng của bạn, rồi lại lướt xuống. Bài tập này giúp mở rộng quãng giọng và tăng sự linh hoạt trong việc điều khiển cao độ.

o   Đọc một đoạn văn và chủ đích nhấn vào những từ khóa bằng cách nâng cao độ của chúng lên một chút.

  •       Tốc độ & Nhịp điệu:

o   Tốc độ đọc phải phù hợp với nội dung văn bản. Tin tức cần tốc độ nhanh và dứt khoát. Truyện kể cần tốc độ chậm rãi, có lúc nhanh lúc chậm để tạo kịch tính.

o   Bài tập thay đổi tốc độ: Chọn một đoạn văn khoảng 100 chữ. Đọc nó 3 lần: lần 1 với tốc độ chậm và suy ngẫm, lần 2 với tốc độ trò chuyện tự nhiên, lần 3 với tốc độ nhanh và khẩn trương. Cảm nhận sự thay đổi về ý nghĩa và cảm xúc.

  •       Âm lượng & Nhấn nhá:

o   Sự thay đổi âm lượng tạo ra sự tương phản và thu hút sự chú ý. Đừng chỉ đọc to hoặc đọc nhỏ, hãy học cách thay đổi âm lượng một cách linh hoạt.

o   Bài tập nhấn từ: Lấy câu “Tôi Rất Khoẻ Mạnh”. Đọc câu này 7 lần, mỗi lần nhấn mạnh vào một từ khác nhau và cảm nhận ý nghĩa của câu thay đổi hoàn toàn như thế nào.

  •       Ngắt nghỉ:

o   Dấu lặng trong âm nhạc cũng quan trọng như nốt nhạc. Ngắt nghỉ trong đọc cũng vậy. Nó cho người nghe thời gian để tiêu hóa thông tin, tạo sự hồi hộp, và nhấn mạnh ý tưởng sắp tới.

o   Quy tắc cơ bản: Nghỉ ngắn sau dấu phẩy, nghỉ dài hơn sau dấu chấm.

o   Nghệ thuật ngắt nghỉ: Chủ động tạo ra những khoảng lặng ngắn trước hoặc sau một từ, một cụm từ quan trọng để làm nó nổi bật.

Trụ Cột 4: Cộng Hưởng

Cộng hưởng là quá trình khuếch đại và làm giàu âm thanh. Một giọng nói có độ cộng hưởng tốt sẽ nghe vang, ấm, đầy nội lực mà không cần phải gắng sức.

  •       Bài tập cảm nhận cộng hưởng:

o   Ngân “Mmm”: Ngậm miệng nhẹ nhàng, ngân một âm “mmmm…”. Tập trung cảm nhận sự rung động ở vùng môi, mũi và hai bên cánh mũi. Đây là dấu hiệu của sự cộng hưởng phía trước, giúp giọng nói trở nên sáng và rõ.

o   Ngân “Nnn” và “Ng-ng”: Tương tự, ngân âm “nnnn…” và “ng-ng-ng…” (như trong từ “sáng”) để cảm nhận sự rung động ở khoang mũi và vòm miệng.

o   Ngáp và Thở dài: Thực hiện một cái ngáp thật lớn, sau đó thở dài ra bằng âm “ahhh…”. Cảm nhận sự mở rộng và thư giãn của vùng cổ họng. Động tác này giúp kích hoạt khoang cộng hưởng hầu, tạo ra sự ấm áp và chiều sâu cho giọng nói.

Phần 3: Xây Dựng Lộ Trình Luyện Tập & Bảo Dưỡng Giọng Nói

Kiến thức chỉ trở thành kỹ năng thông qua luyện tập có kỷ luật và sự chăm sóc đúng cách.

  1. Xây Dựng Lịch Trình Luyện Tập Hàng Ngày:
  •       Giai đoạn 1: Khởi động:

o   Hít thở .

o   Rung môi, uốn lưỡi, xoay hàm.

o   Bài tập “Rung môi” để làm nóng dây thanh.

  •       Giai đoạn 2: Luyện tập Kỹ thuật:

o   Chọn một trong bốn trụ cột để tập trung mỗi ngày. Ví dụ: Thứ Hai luyện hơi thở và tốc độ; Thứ Ba luyện phát âm và khẩu hình; Thứ Tư luyện cao độ và nhấn nhá…

o   Thực hành các bài tập cụ thể trong trụ cột đó.

  •       Giai đoạn 3: Áp dụng thực tế:

o   Chọn một đoạn văn bản bất kỳ (một mẩu tin, một trang sách, một bài thơ). Đọc to nó, cố gắng áp dụng kỹ thuật vừa luyện tập.

  1. Ghi Âm

Đây là bước không thể bỏ qua. Tai của chúng ta thường “đánh lừa” chúng ta khi chúng ta đang nói. Ghi âm lại giọng đọc của mình và nghe lại một cách khách quan. Hãy tự đặt câu hỏi:

  •       Phát âm của mình đã rõ chưa? Có nuốt âm cuối không?
  •       Tốc độ có phù hợp không? Có quá nhanh không?
  •       Ngữ điệu có bị đều đều không? Có điểm nhấn không?
  •       Hơi thở có ổn định không hay bị hụt hơi ở cuối câu?
  1. “Dinh Dưỡng” và Bảo Dưỡng Giọng Nói:

Giọng nói là một bộ phận của cơ thể. Nó cần được chăm sóc như một vận động viên chăm sóc cơ bắp của mình.

  •       Uống nhiều nước, đặc biệt là nước ấm, trong suốt cả ngày để giữ cho dây thanh luôn được bôi trơn.
  •       Hạn chế rượu bia, caffeine, thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ và đồ quá lạnh. Tránh xa khói thuốc lá.
  •       Ngủ đủ giấc và cho giọng nói được nghỉ ngơi sau khi sử dụng nhiều. Nếu cảm thấy mỏi hoặc khàn giọng, hãy im lặng.
  •       Không la hét, hắng giọng hoặc nói thầm (nói thầm cũng gây căng thẳng cho dây thanh).

Luyện giọng đọc không phải là một khóa học ngắn hạn, mà là một hành trình rèn luyện bền bỉ. Giống như một nghệ nhân điêu khắc, bạn đang từng ngày, từng giờ đẽo gọt, mài giũa để biến “khối đá” giọng nói thô của mình trở thành một tác phẩm nghệ thuật tinh xảo.

Bằng việc áp dụng một cách nhất quán những kiến thức và phương pháp khoa học được trình bày ở trên, bạn không chỉ cải thiện được giọng đọc, mà còn thấu hiểu sâu sắc hơn về chính cơ thể mình. Hãy kiên nhẫn, hãy lắng nghe, và hãy tận hưởng quá trình khám phá ra sức mạnh tiềm ẩn trong giọng nói của bạn. Bởi lẽ, khi bạn làm chủ được nhạc cụ tuyệt vời này, bạn sẽ có khả năng thắp lên ngọn lửa tri thức, khơi dậy niềm đam mê và chạm đến những rung cảm sâu thẳm nhất của người nghe.

 

Bài viết được thực hiện bởi THE SUN SYMPHONY JSC, công ty tiên phong trong việc đào tạo và phát triển âm nhạc từ nội lực.

📩 Liên hệ với The Sun Symphony để được tư vấn về lộ trình học tập phù hợp:

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Footer Demo – The Sun Symphony