Back

Chủ âm (Tonic)

Tác Giả: THE SUN SYMPHONY

Xem thêm các bài viết khác.

Chủ âm (Tonic)

Trong âm nhạc, chủ âm (tiếng Anh: tonic) là bậc đầu tiên của thang âm diatonic (nốt đầu tiên của một thang âm) và là trung tâm giọng điệu hoặc âm giải kết cuối cùng [1], thường được sử dụng trong kết trọn (cadence) của âm nhạc cổ điển giọng điệu, nhạc pop và nhạc truyền thống. Trong hệ thống xướng âm Do di động (movable do solfège), nốt chủ âm được hát là Do. Nói một cách tổng quát hơn, chủ âm là nốt nhạc mà tất cả các nốt khác trong một tác phẩm đều tham chiếu theo cấp bậc. Các thang âm được đặt tên theo chủ âm của chúng: ví dụ, chủ âm của thang âm Đô trưởng (C major) là nốt Đô (C).

(Hình ảnh: Thang âm và hợp âm ba chủ của giọng Đô trưởng (trên) và Đô thứ (dưới))

Hợp âm ba được hình thành trên nốt chủ âm, gọi là hợp âm chủ (tonic chord), do đó là hợp âm quan trọng nhất trong các phong cách âm nhạc này. Trong phân tích số La Mã, hợp âm chủ thường được ký hiệu bằng số La Mã “I” nếu là giọng trưởng và “i” nếu là giọng thứ.

“Trong phần lớn âm nhạc giọng điệu truyền thống, phân tích hòa âm sẽ cho thấy sự phổ biến rộng rãi của các hòa thanh chính (thường là hợp âm ba): chủ (tonic), át (dominant), và hạ át (subdominant) (tức là I và các hợp âm bổ trợ chính cách nhau một quãng 5), và đặc biệt là hai hợp âm đầu tiên trong số này.” — Berry (1976)[2]

Các hợp âm này cũng có thể xuất hiện dưới dạng hợp âm bảy: trong giọng trưởng là IM7, hoặc trong giọng thứ là i7 hoặc hiếm hơn là iM7 [3].

 { \override Score.TimeSignature #'stencil = ##f \relative c' { \clef treble \time 4/4 \key c \major <c e g b>1_\markup { \concat { "I" \raise #1 \small "M7" } } \bar "||" \clef treble \time 4/4 \key c \minor <c es g bes>1_\markup { \concat { "i" \raise #1 \small "7" } } <c es g b>^\markup { "rare" }_\markup { \concat { "i" \raise #1 \small "M7" } } \bar "||" } }

Chủ âm được phân biệt với âm gốc (root); âm gốc là nốt tham chiếu của một hợp âm, chứ không phải của thang âm.

Tầm quan trọng và chức năng

Trong âm nhạc thời kỳ thực hành chung (common practice period), trung tâm chủ âm là quan trọng nhất trong tất cả các trung tâm giọng điệu khác nhau mà nhà soạn nhạc sử dụng trong một tác phẩm. Hầu hết các bản nhạc đều bắt đầu và kết thúc ở chủ âm, thường chuyển giọng (ly điệu) sang át âm (bậc 5 trên chủ âm, hoặc bậc 4 dưới chủ âm) ở đoạn giữa.

Hai giọng cùng tên (parallel keys) có cùng một chủ âm. Ví dụ, trong cả Đô trưởng và Đô thứ, chủ âm đều là C. Tuy nhiên, các giọng song song (relative keys – hai thang âm khác nhau nhưng có chung hóa biểu) lại có chủ âm khác nhau. Ví dụ, Đô trưởng và La thứ có chung hóa biểu (không có dấu thăng hoặc giáng), mặc dù chúng có các nốt chủ âm khác nhau (tương ứng là C và A).

Thuật ngữ chủ âm có thể được dành riêng cho các bối cảnh có giọng điệu (tonal), trong khi trung tâm điệu thức (tonal center) hoặc trung tâm cao độ (pitch center) có thể được sử dụng trong âm nhạc hậu giọng điệu và vô điệu (atonal): “Đối với mục đích của âm nhạc không tập trung vào giọng điệu, có lẽ nên dùng thuật ngữ ‘trung tâm điệu thức’ để chỉ một lớp tổng quát hơn, trong đó ‘chủ âm’ (hoặc trung tâm điệu thức trong bối cảnh giọng điệu) có thể được coi là một lớp con.” [4]

Do đó, một trung tâm cao độ có thể đóng vai trò tham chiếu hoặc ngữ cảnh trong môi trường vô điệu, thường hoạt động như một trục hoặc đường đối xứng trong một chu kỳ quãng [5]. Thuật ngữ tính trung tâm cao độ (pitch centricity) được Arthur Berger đặt ra trong bài viết “Problems of Pitch Organization in Stravinsky” (Các vấn đề về tổ chức cao độ trong nhạc Stravinsky) [6]. Theo Walter Piston, “ý tưởng về một giọng điệu cổ điển thống nhất được thay thế bằng tính trung tâm phi cổ điển (trong trường hợp này là không dùng át âm) trong một tác phẩm được thể hiện hoàn hảo bởi tác phẩm Prélude à l’après-midi d’un faune của Debussy” [7].

Chủ âm bao gồm bốn hoạt động hoặc vai trò riêng biệt:

  1. Âm mục tiêu chính.

  2. Sự kiện khởi đầu.

  3. Yếu tố tạo ra các âm khác.

  4. Trung tâm ổn định hóa giải sự căng thẳng giữa át âm (dominant) và hạ át âm (subdominant).

Hợp âm chủ được cho là có chức năng chủ (tonic function), nơi sự căng thẳng ở mức thấp nhất và vòng hòa thanh được giải quyết, cùng với các hợp âm khác như hợp âm hạ trung (submediant – vi).


Tóm lại, Chủ âm (Tonic) đóng vai trò nền tảng và là “trái tim” của hệ thống âm nhạc giọng điệu. Không chỉ đơn thuần là bậc đầu tiên của thang âm hay nốt kết thúc, chủ âm là điểm quy chiếu trung tâm mà mọi nốt nhạc và hợp âm khác đều hướng về để tạo nên cấu trúc phân cấp chặt chẽ.

Về mặt chức năng, hợp âm chủ (Tonic chord) mang lại cảm giác ổn định và thư giãn nhất, đóng vai trò giải quyết những căng thẳng được tạo ra bởi các hợp âm Át (Dominant) và Hạ át (Subdominant). Mặc dù trong âm nhạc hiện đại và vô điệu (atonal), thuật ngữ này có thể mở rộng thành “trung tâm cao độ” hay “trung tâm điệu thức” để phù hợp với các cấu trúc tự do hơn, nhưng bản chất của nó—như là một trục đối xứng hoặc điểm neo giữ cho người nghe—vẫn là yếu tố cốt lõi để định hình tư duy âm nhạc.


Đọc thêm

Bài viết được tổng hợp và biên soạn bởi công ty THE SUN SYMPHONY với mục đích chia sẻ kiến thức, gợi mở tư duy đúng và cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Nội dung đã được chọn lọc và hệ thống hóa theo góc nhìn chuyên môn, phù hợp với định hướng phát triển từ nội lực mà công ty theo đuổi.

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Footer Demo – The Sun Symphony