Back

Melisma là gì?

Tác Giả: THE SUN SYMPHONY

Xem thêm các bài viết khác.

Melisma

Melisma (Tiếng Hy Lạp cổ: μέλισμα, mélisma, nghĩa đen là ‘bài hát’; từ μέλος, melos, ‘bài hát, giai điệu’, số nhiều: melismata), thường được gọi một cách không chính thức là vocal run (chạy nốt) và đôi khi được dùng thay thế cho thuật ngữ roulade, là kỹ thuật hát một âm tiết duy nhất của lời bài hát trong khi di chuyển qua nhiều nốt nhạc khác nhau liên tiếp.

Âm nhạc được hát theo phong cách này được gọi là melismatic (luyến láy nhiều nốt), trái ngược với syllabic (đơn âm/đơn nốt), trong đó mỗi âm tiết của lời bài hát tương ứng với một nốt nhạc duy nhất.


Lịch sử

(Lưu ý: Các ví dụ và quan điểm trong phần này có thể không đại diện cho quan điểm toàn cầu về chủ đề này).

Tổng quan

Thuật ngữ melisma có thể được sử dụng để mô tả âm nhạc thuộc bất kỳ thể loại nào, bao gồm lối hát thời kỳ Baroque, opera và sau này là nhạc phúc âm (gospel). Trong truyền thống âm nhạc tôn giáo Do Thái, melisma vẫn thường được sử dụng trong việc tụng kinh Torah, các bài đọc từ các Tiên tri, và trong phần chính của buổi lễ.

Melisma phổ biến trong nhiều hình thức thánh ca Gregorian (ví dụ: Jubilus) cũng như nhạc đa âm (polyphony) thiêng liêng cuối thời trung cổ, đặc biệt là trong các tác phẩm của Guillaume de Machaut, John Dunstaple và nhiều nhà soạn nhạc thời kỳ đầu Tudor có tên trong các tập sách hợp xướng Eton, Caius và Lambeth.

Ngày nay, melisma thường được sử dụng trong âm nhạc Trung Đông, Châu Phi, và người Mỹ gốc Phi, hát Sean-nós của Ireland, và flamenco. Âm nhạc Châu Phi đã truyền melisma vào nhạc blues. Do ảnh hưởng của âm nhạc người Mỹ gốc Phi, melisma cũng thường xuất hiện trong nhạc pop phương Tây. Việc sử dụng melisma trong nhạc Gaelic thường xuất hiện trong âm nhạc Appalachian thuở sơ khai và là một đặc điểm thường thấy của nhạc đồng quê và viễn tây (country and western) của Mỹ kể từ khi ra đời.

Sự phổ biến trong nhạc pop phương Tây

Việc sử dụng melisma là một đặc điểm chung của các nghệ sĩ như Kim Burrell, Deniece Williams, Stevie Wonder, Luther Vandross, Whitney Houston, Céline Dion, Mariah Carey, Christina Aguilera, Brandy, và Beyoncé, cùng nhiều người khác. Việc sử dụng giọng hát melismatic trong nhạc pop đã phát triển dần trong những năm 1980. Trong hai thập kỷ tiếp theo, giọng hát melismatic trở thành tiêu chuẩn để đánh giá kỹ năng của một ca sĩ. Đây một phần là lý do tại sao những ca sĩ thành thạo phong cách hát này luôn lọt vào danh sách những ca sĩ được đánh giá cao nhất mọi thời đại.

Deniece Williams đã đứng đầu bảng xếp hạng Billboard Hot 100 vào tháng 5 năm 1984 với bài hát “Let’s Hear It for the Boy” cùng giọng hát melismatic của cô. Mặc dù các nghệ sĩ khác đã sử dụng melisma trước đó, nhưng bản trình diễn bản ballad “I Will Always Love You” của Dolly Parton do Whitney Houston thể hiện đã đưa kỹ thuật này trở thành trào lưu chủ đạo trong những năm 1990. Xu hướng này ở các ca sĩ R&B được coi là đã được phổ biến rộng rãi bởi bài hát “Vision of Love” của Mariah Carey, được phát hành và đứng đầu các bảng xếp hạng Hoa Kỳ năm 1990, và sau đó đạt chứng nhận vàng.

Cho đến tận năm 2007, các ca sĩ theo trường phái melismatic như Leona Lewis vẫn đạt được những bản hit lớn, nhưng khoảng năm 2008–2009, xu hướng này đã quay trở lại trạng thái như trước thời kỳ thành công của Carey, Dion và Houston – những ca sĩ có phong cách ít phô trương kỹ thuật hơn như Kesha và Cheryl Cole bắt đầu có doanh số bán vượt qua các bản phát hành mới của Carey và Christina Aguilera, chấm dứt gần hai thập kỷ thống trị của phong cách này trong giọng hát nhạc pop.


Ví dụ

“Angels We Have Heard on High” (Đoạn âm thanh: Điệp khúc của Ban nhạc Quân đội Hoa Kỳ, hát a cappella)

Giai điệu thánh ca Giáng sinh truyền thống của Pháp mà bài thánh ca “Angels We Have Heard on High” thường được hát theo (và bài “Angels from the Realms of Glory” ở Anh) chứa một trong những chuỗi melisma nổi tiếng nhất trong âm nhạc thánh ca Cơ đốc giáo. Hai lần trong phần điệp khúc, âm “o” của từ Gloria được ngân vang qua 16 nốt nhạc khác nhau.

“Messiah” của Handel Tác phẩm Messiah của George Frideric Handel chứa vô số ví dụ về melisma, như trong đoạn trích sau từ hợp xướng “For Unto Us a Child Is Born” (Phần I, Số 12). Các bè soprano (nữ cao) và alto (nữ trầm) thực hiện một đoạn melisma dài 57 nốt trên từ born.

undefined


Tài liệu tham khảo
  1.  Shepherd, John (2003). Continuum Encyclopedia of Popular Music of the World: Performance and Production. A&C Black. p. 565. ISBN 978-0-8264-6322-7.
  2.  Katzif, Mike (January 11, 2007). “How ‘American Idol’ Uses (and Abuses) Melisma”. National Public Radio. Retrieved October 7, 2019.
  3.  Weiss, Piero; Taruskin, Richard (2007). “Glossary: Roulade”. Music in the Western World. Cengage Learning. p. 555. ISBN 9781111793449.
  4.  Elson, Louis C., ed. (1911). “Melisma”. Modern Music and Musicians; Part Two: Encyclopedia. University Society. p. 803. ISBN 9781404706750.
  5.  Idelsohn, Abraham Zevi (1929). Jewish Music: Its Historical Development. Courier Corporation. ISBN 978-0-486-27147-7. [page needed]
  6.  Browne, David (December 26, 2010). “Trilling Songbirds Clip Their Wings”. The New York Times. Retrieved October 7, 2019.
  7.  Everitt, Lauren (February 15, 2012). “Whitney Houston and the art of melisma”. BBC News. Retrieved October 7, 2019.
  8.  Erlewine, Stephen Thomas. “‘Whoa, Nelly!’ review”. AllMusic. Retrieved October 7, 2019.
  9.  “‘Vision of Love’ sets off melisma trend”. The Village Voice. February 4, 2003. Retrieved October 7, 2019.
  10.  Frere-Jones, Sasha (April 3, 2006). “On Top: Mariah Carey’s record-breaking career”. The New Yorker. Retrieved October 7, 2019.
  11.  “100 Greatest Singers of All Time: #79. Mariah Carey”. Rolling Stone. November 27, 2008. Retrieved October 7, 2019.

Bài viết được tổng hợp và biên soạn bởi công ty THE SUN SYMPHONY với mục đích chia sẻ kiến thức, gợi mở tư duy đúng và cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Nội dung đã được chọn lọc và hệ thống hóa theo góc nhìn chuyên môn, phù hợp với định hướng phát triển từ nội lực âm nhạc của công ty.

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Footer Demo – The Sun Symphony