Back

Rhythm and blues

Tác Giả: THE SUN SYMPHONY

Xem thêm các bài viết khác.

Rhythm and blues

Rhythm and blues, thường được viết tắt là R&B hoặc R’n’B, là một thể loại âm nhạc đại chúng có nguồn gốc từ các cộng đồng người Mỹ gốc Phi vào những năm 1940. Thuật ngữ này ban đầu được các công ty thu âm sử dụng để mô tả các bản thu âm được tiếp thị chủ yếu cho người Mỹ gốc Phi, vào thời điểm mà “thứ âm nhạc dựa trên nền jazz, sôi động… với nhịp điệu mạnh mẽ, dồn dập” bắt đầu trở nên phổ biến hơn.

Trong dòng nhạc rhythm and blues thương mại điển hình từ những năm 1950 đến 1970, các ban nhạc thường bao gồm đàn piano, một hoặc hai cây guitar, bass, trống, một hoặc nhiều kèn saxophone, và đôi khi có thêm các ca sĩ hát bè. Chủ đề lời bài hát của R&B thường gói gọn lịch sử và trải nghiệm của người Mỹ gốc Phi về nỗi đau, khát vọng tự do và niềm vui, cũng như những thành công và thất bại liên quan đến sự phân biệt chủng tộc, áp bức, các mối quan hệ, kinh tế và khát vọng.

Thuật ngữ “rhythm and blues” đã trải qua nhiều thay đổi về ý nghĩa. Vào đầu những năm 1950, nó thường được áp dụng cho các đĩa nhạc blues. Bắt đầu từ giữa những năm 1950, sau khi phong cách âm nhạc này góp phần vào sự phát triển của rock and roll, thuật ngữ “R&B” được sử dụng trong bối cảnh rộng hơn. Nó đề cập đến các phong cách âm nhạc phát triển từ và kết hợp nhạc blues điện (electric blues), cũng như nhạc phúc âm (gospel) và nhạc soul. Đến những năm 1970, thuật ngữ “rhythm and blues” lại thay đổi một lần nữa và được sử dụng như một thuật ngữ bao trùm cho nhạc soul và funk.

Vào cuối những năm 1980, một phong cách R&B mới hơn đã phát triển, được gọi là “R&B đương đại” (contemporary R&B). Hình thức đương đại này kết hợp rhythm and blues với các yếu tố khác nhau của nhạc pop, soul, funk, disco, hip hop và nhạc điện tử.


Từ nguyên, định nghĩa và mô tả

Mặc dù Jerry Wexler của tạp chí Billboard được ghi nhận là người đã đặt ra thuật ngữ “rhythm and blues” như một thuật ngữ âm nhạc tại Hoa Kỳ vào năm 1948, thuật ngữ này đã được sử dụng trên Billboard từ đầu năm 1943. Tuy nhiên, danh sách các bài hát phổ biến trong cộng đồng người Mỹ gốc Phi đầu tiên của công ty này được đặt tên là Harlem Hit Parade (Bảng xếp hạng Harlem); được tạo ra vào năm 1942, nó liệt kê “các đĩa nhạc phổ biến nhất ở Harlem” và là tiền thân của bảng xếp hạng RnB của Billboard.

“Rhythm and Blues” đã thay thế thuật ngữ phổ biến trước đó là “race music” (nhạc chủng tộc), một thuật ngữ do nhà sản xuất Ralph Peer của hãng Okeh đặt ra dựa trên cách tự mô tả chung của báo chí người Mỹ gốc Phi là “people of race” (người của chủng tộc/người da màu). Thuật ngữ “rhythm and blues” sau đó được Billboard sử dụng trong các bảng xếp hạng của mình từ tháng 6 năm 1949 đến tháng 8 năm 1969, khi bảng xếp hạng “Hot Rhythm & Blues Singles” được đổi tên thành “Best Selling Soul Singles” (Đĩa đơn nhạc Soul bán chạy nhất). Trước khi cái tên “Rhythm and Blues” được thiết lập, nhiều công ty thu âm đã bắt đầu thay thế thuật ngữ “race music” bằng thuật ngữ “sepia series” (loạt đĩa màu nâu đỏ). “Rhythm and blues” thường được viết tắt là “R&B” hoặc “R’n’B”.

Vào đầu những năm 1950, thuật ngữ “rhythm & blues” thường được áp dụng cho các đĩa nhạc blues. Nhà văn kiêm nhà sản xuất Robert Palmer định nghĩa rhythm & blues là “một thuật ngữ bao trùm đề cập đến bất kỳ loại nhạc nào được tạo ra bởi và dành cho người Mỹ da đen”. Ông cũng sử dụng thuật ngữ “R&B” như một từ đồng nghĩa với jump blues. Tuy nhiên, AllMusic tách biệt nó khỏi jump blues vì ảnh hưởng mạnh mẽ hơn của nhạc phúc âm (gospel) trong R&B. Lawrence Cohn, tác giả cuốn Nothing but the Blues, viết rằng “rhythm and blues” là một thuật ngữ bao trùm được phát minh ra để thuận tiện cho ngành công nghiệp. Theo ông, thuật ngữ này bao gồm tất cả các loại nhạc của người da đen ngoại trừ nhạc cổ điển và nhạc tôn giáo, trừ khi một bài hát phúc âm bán đủ chạy để lọt vào các bảng xếp hạng. Sang thế kỷ 21, thuật ngữ R&B vẫn tiếp tục được sử dụng (trong một số bối cảnh) để phân loại nhạc do các nhạc sĩ da đen tạo ra, khác biệt với các phong cách nhạc do các nhạc sĩ khác tạo ra.

Trong dòng nhạc rhythm and blues thương mại điển hình từ những năm 1950 đến 1970, các ban nhạc thường bao gồm piano, một hoặc hai guitar, bass, trống và saxophone. Các bản phối khí được tập luyện đến mức trôi chảy nhẹ nhàng và đôi khi được đệm bởi các ca sĩ hát bè. Các đoạn lặp lại đơn giản ăn khớp với nhau, tạo đà và sự tương tác nhịp điệu tạo ra kết cấu êm dịu, du dương và thường gây thôi miên trong khi không làm nổi bật bất kỳ âm thanh riêng lẻ nào. Trong khi các ca sĩ gắn kết cảm xúc với lời bài hát, thường là rất mãnh liệt, họ vẫn giữ vẻ lạnh lùng, thư thái và kiểm soát. Các ban nhạc mặc vest, thậm chí là đồng phục, một thói quen gắn liền với nền âm nhạc đại chúng hiện đại mà các nghệ sĩ rhythm and blues khao khát thống trị. Lời bài hát thường có vẻ phó mặc cho số phận, và âm nhạc thường tuân theo các mô hình hợp âm và cấu trúc dễ đoán.

Một ấn phẩm của Viện Smithsonian đã cung cấp bản tóm tắt này về nguồn gốc của thể loại nhạc vào năm 2016:

“Một dòng nhạc mang đặc thù của người Mỹ gốc Phi, đúc kết từ những nhánh sâu sắc của văn hóa biểu đạt người Mỹ gốc Phi, nó là sự pha trộn của jump blues, big band swing, gospel, boogie và blues, ban đầu được phát triển trong giai đoạn ba mươi năm bắt cầu qua kỷ nguyên của sự phân biệt chủng tộc được luật pháp thừa nhận, các xung đột quốc tế và cuộc đấu tranh giành quyền công dân”.

Đại sảnh Danh vọng Rock & Roll định nghĩa một số người khởi xướng R&B, bao gồm ban nhạc lớn của Joe Turner, Tympany Five của Louis Jordan, James Brown và LaVern Baker. Thực tế, nguồn này tuyên bố rằng “Louis Jordan đã cùng Turner đặt nền móng cho R&B vào những năm 1940, tạo ra hết kiệt tác rhythm & blues sôi động này đến kiệt tác khác”. Các nghệ sĩ khác là “nền tảng của R&B và sự chuyển đổi của nó sang rock & roll” bao gồm Etta James, Fats Domino, Roy Brown, Little Richard và Ruth Brown. Các nhóm “doo wop” cũng đáng chú ý, bao gồm The Orioles, The Ravens và The Dominoes.

Thuật ngữ “rock and roll” có hàm ý tình dục mạnh mẽ trong jump blues và R&B, nhưng khi DJ Alan Freed đề cập đến rock and roll trên đài phát thanh chính thống vào giữa những năm 1950, “yếu tố tình dục đã được giảm bớt đủ để nó đơn giản trở thành một thuật ngữ chấp nhận được cho việc khiêu vũ”.


Lịch sử

Tiền thân

Cuộc Đại di cư (Great Migration) của người Mỹ da đen đến các trung tâm công nghiệp đô thị như Chicago, Detroit, New York, Los Angeles, Washington, D.C. và những nơi khác trong những năm 1920 và 1930 đã tạo ra một thị trường mới cho nhạc jazz, blues và các thể loại âm nhạc liên quan. Sự di cư của người Mỹ gốc Phi đến các trung tâm đô thị trong những năm 1920 và 1930 đã giúp hình thành rhythm and blues bằng cách pha trộn ảnh hưởng của jazz, blues và đô thị. Các thể loại âm nhạc này thường được trình diễn bởi các nhạc sĩ toàn thời gian, làm việc một mình hoặc trong các nhóm nhỏ. Tiền thân của rhythm and blues đến từ jazz và blues, vốn chồng chéo vào cuối những năm 1920 và 30 thông qua công việc của các nhạc sĩ như Harlem Hamfats với bản hit năm 1936 “Oh Red”, cũng như Lonnie Johnson, Leroy Carr, Cab Calloway, Count Basie và T-Bone Walker. Cũng có sự nhấn mạnh ngày càng tăng vào guitar điện như một nhạc cụ chính, cũng như piano và saxophone.

Cuối những năm 1940

R&B bắt nguồn từ các cộng đồng người Mỹ gốc Phi vào những năm 1940. Năm 1948, RCA Victor tiếp thị nhạc của người da đen dưới cái tên “Blues and Rhythm”. Vào năm đó, Louis Jordan thống trị 5 vị trí đầu bảng xếp hạng R&B với ba bài hát, và hai trong số năm bài hát hàng đầu dựa trên nhịp điệu boogie-woogie đã trở nên nổi bật trong những năm 1940. Ban nhạc của Jordan, Tympany Five (thành lập năm 1938), bao gồm ông chơi saxophone và hát, cùng với các nhạc sĩ chơi kèn trumpet, saxophone tenor, piano, bass và trống. Lawrence Cohn mô tả âm nhạc này là “gai góc hơn nhạc blues pha jazz thời kỳ boogie của ông”. Robert Palmer mô tả nó là “âm nhạc dựa trên jazz, sôi động, thành thị… với nhịp điệu mạnh mẽ, dồn dập”. Âm nhạc của Jordan, cùng với Big Joe Turner, Roy Brown, Billy Wright và Wynonie Harris, trước năm 1949, được gọi là jump blues. Sau đó, Paul Gayten, Roy Brown và những người khác đã có những bản hit theo phong cách hiện được gọi là rhythm and blues. Năm 1948, bản làm lại của Wynonie Harris cho bản thu âm năm 1947 của Brown “Good Rockin’ Tonight” đã đạt vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng, theo sau “Long Gone” của trưởng nhóm nhạc Sonny Thompson ở vị trí số một.

Năm 1949, thuật ngữ “Rhythm and Blues” (R&B) đã thay thế danh mục Harlem Hit Parade của Billboard. Cũng trong năm đó, “The Huckle-Buck”, được thu âm bởi trưởng nhóm nhạc kiêm nghệ sĩ saxophone Paul Williams, là giai điệu R&B số một, ngự trị trên đỉnh các bảng xếp hạng gần như cả năm. Được viết bởi nhạc sĩ kiêm người phối khí Andy Gibson, bài hát được mô tả là một bản “dirty boogie” (boogie bẩn) vì nó táo bạo và gợi dục. Các buổi hòa nhạc của Paul Williams và His Hucklebuckers là những sự kiện ồn ào đầy mồ hôi và đã bị đóng cửa nhiều lần. Lời bài hát của họ, do Roy Alfred viết (người sau này đồng sáng tác bản hit năm 1955 “(The) Rock and Roll Waltz”), mang tính gợi dục nhẹ, và một thiếu niên từ Philadelphia đã nói “Điệu Hucklebuck đó là một điệu nhảy rất tục tĩu”. Cũng trong năm 1949, một phiên bản mới của bài hát blues những năm 1920, “Ain’t Nobody’s Business” là bản hit đứng thứ tư của Jimmy Witherspoon, và Louis Jordan cùng Tympany Five một lần nữa lọt vào top 5 với “Saturday Night Fish Fry”. Nhiều đĩa nhạc hit này được phát hành trên các hãng thu âm độc lập mới, chẳng hạn như Savoy (thành lập năm 1942), King (thành lập năm 1943), Imperial (thành lập năm 1945), Specialty (thành lập năm 1946), Chess (thành lập năm 1947) và Atlantic (thành lập năm 1948).

Ảnh hưởng nhịp điệu Phi-Cuba (Afro-Cuban)

Âm nhạc của người Mỹ gốc Phi bắt đầu kết hợp các mô típ nhịp điệu Phi-Cuba vào những năm 1800 với sự phổ biến của điệu contradanza Cuba (được biết đến bên ngoài Cuba là habanera). Nhịp điệu habanera có thể được coi là sự kết hợp của tresillo và backbeat (phách sau).

Trong hơn một phần tư thế kỷ mà cakewalk, ragtime và tiền-jazz hình thành và phát triển, thể loại habanera của Cuba đã hiện diện liên tục trong âm nhạc đại chúng của người Mỹ gốc Phi. Người tiên phong nhạc Jazz Jelly Roll Morton coi nhịp điệu tresillo/habanera (mà ông gọi là Spanish tinge – sắc thái Tây Ban Nha) là một thành phần thiết yếu của jazz. Có những ví dụ về nhịp điệu giống tresillo trong một số loại nhạc dân gian của người Mỹ gốc Phi như các kiểu vỗ tay và dậm chân trong ring shout, nhạc trống và sáo sau Nội chiến, và nhạc second line ở New Orleans. Wynton Marsalis coi tresillo là “clave” của New Orleans (mặc dù về mặt kỹ thuật, mô hình này chỉ là một nửa của clave). Tresillo là tế bào nhịp điệu hai phách cơ bản nhất trong các truyền thống âm nhạc châu Phi cận Sahara, và việc sử dụng nó trong âm nhạc của người Mỹ gốc Phi là một trong những ví dụ rõ ràng nhất về sự lưu giữ nhịp điệu châu Phi tại Hoa Kỳ. Việc sử dụng tresillo liên tục được củng cố bởi các làn sóng liên tiếp của âm nhạc Cuba du nhập vào văn hóa đại chúng Bắc Mỹ. Năm 1940, Bob Zurke phát hành “Rhumboogie”, một bản boogie-woogie với dòng bass tresillo.

Mặc dù bắt nguồn từ đô thị ở cửa sông Mississippi, nhạc blues New Orleans, với những đặc điểm nhịp điệu Phi-Caribe, khác biệt với âm thanh của nhạc blues vùng đồng bằng Mississippi (Mississippi Delta blues). Vào cuối những năm 1940, các nhạc sĩ New Orleans đặc biệt tiếp thu những ảnh hưởng của Cuba chính xác vào thời điểm R&B mới hình thành. Việc sử dụng tresillo lần đầu tiên trong R&B xảy ra ở New Orleans. Robert Palmer, người đã lấy mẫu R&B trong album Don’t Explain của mình, nhớ lại:

“Nhà sản xuất kiêm trưởng ban nhạc New Orleans Dave Bartholomew lần đầu tiên sử dụng hình thức này (như một đoạn riff của phần saxophone) trên đĩa nhạc năm 1949 của chính ông ‘Country Boy’ và sau đó đã giúp biến nó thành mô hình nhịp điệu được sử dụng nhiều nhất trong rock ‘n’ roll thập niên 1950. Trên nhiều bản thu âm của Fats Domino, Little Richard và những người khác, Bartholomew đã gán mô hình ba nốt lặp lại này không chỉ cho đàn bass, mà còn cho guitar điện và thậm chí cả saxophone baritone, tạo nên một nền âm trầm rất nặng. Ông nhớ lại lần đầu tiên nghe hình thức này – như một mẫu bass trên một đĩa nhạc Cuba.”

Trong một cuộc phỏng vấn năm 1988, Bartholomew (người có ban nhạc phòng thu R&B đầu tiên), đã tiết lộ cách ông ban đầu chồng tresillo lên nhịp điệu swing:

“Tôi nghe tiếng bass chơi phần đó trên một đĩa nhạc ‘rumba’. Trong bài ‘Country Boy’, tôi để bass và trống chơi nhịp điệu swing thẳng và viết phần bass ‘rumba’ đó cho saxophone chơi trên nền nhịp điệu swing. Sau này, đặc biệt là sau khi rock ‘n’ roll xuất hiện, tôi làm cho phần bass ‘rumba’ nặng hơn và nặng hơn nữa. Tôi sẽ để đàn bass dây, guitar điện và baritone chơi đồng âm.”

Bartholomew gọi điệu son của Cuba bằng cái tên nhầm lẫn là rumba, một thói quen phổ biến thời đó. “Blue Monday” của Fats Domino, do Bartholomew sản xuất, là một ví dụ khác về việc sử dụng tresillo kinh điển này trong R&B. Bài “Oh Cubanas” dựa trên tresillo năm 1949 của Bartholomew là một nỗ lực pha trộn âm nhạc người Mỹ gốc Phi và Phi-Cuba. Từ mambo, lớn hơn bất kỳ văn bản nào khác, được đặt nổi bật trên nhãn đĩa. Trong sáng tác “Misery” của mình, nghệ sĩ piano New Orleans Professor Longhair chơi một hình thức giống habanera bằng tay trái. Việc sử dụng khéo léo các nốt liên ba là một đặc điểm trong phong cách của Longhair.

Gerhard Kubik lưu ý rằng ngoại trừ New Orleans, nhạc blues thời kỳ đầu thiếu các đa tiết tấu phức tạp, và có “sự vắng mặt rất cụ thể của các mô hình dòng thời gian bất đối xứng (các mẫu khóa) trong hầu hết âm nhạc của người Mỹ gốc Phi đầu thế kỷ 20… chỉ trong một số thể loại New Orleans, một chút gợi ý về các mô hình dòng thời gian đơn giản đôi khi xuất hiện dưới dạng các mẫu gọi là ‘stomp’ tạm thời hoặc điệp khúc dừng (stop-time). Những thứ này không hoạt động theo cách giống như các dòng thời gian châu Phi.” Vào cuối những năm 1940, điều này đã thay đổi phần nào khi cấu trúc dòng thời gian hai tế bào được đưa vào nhạc blues. Các nhạc sĩ New Orleans như Bartholomew và Longhair đã kết hợp các nhạc cụ Cuba, cũng như mẫu clave và các hình thức hai tế bào liên quan trong các bài hát như “Carnival Day” (Bartholomew 1949) và “Mardi Gras In New Orleans” (Longhair 1949). Mặc dù một số thử nghiệm ban đầu này là những sự kết hợp vụng về, các yếu tố Phi-Cuba cuối cùng đã được tích hợp hoàn toàn vào âm thanh New Orleans.

Johnny Otis đã phát hành bản R&B mambo “Mambo Boogie” vào tháng 1 năm 1951, với sự tham gia của trống congas, maracas, claves và các guajeo saxophone mambo trong một vòng hợp âm blues. Ike Turner đã thu âm “Cubano Jump” (1954), một bản nhạc cụ guitar điện, được xây dựng xung quanh một số hình thức clave 2–3, được áp dụng từ mambo. Nhóm The Hawketts, trong “Mardi Gras Mambo” (1955) (có giọng hát của Art Neville thời trẻ), đã tham chiếu rõ ràng đến Perez Prado khi sử dụng tiếng kêu “Unhh!” đặc trưng của ông trong đoạn ngắt sau phần giới thiệu.

Ned Sublette tuyên bố: “Những người chơi nhạc blues điện rất am hiểu về nhạc Latin, và chắc chắn có một thứ gọi là rhumba blues; bạn có thể nghe Muddy Waters và Howlin’ Wolf chơi nó.” Ông cũng trích dẫn Otis Rush, Ike Turner và Ray Charles là những nghệ sĩ R&B đã sử dụng cảm giác này.

Việc sử dụng clave trong R&B trùng hợp với sự thống trị ngày càng tăng của backbeat (phách sau), và sự phổ biến ngày càng tăng của nhạc Cuba tại Hoa Kỳ. Theo một nghĩa nào đó, clave có thể được chắt lọc thành tresillo (ba cạnh) được trả lời bằng backbeat (hai cạnh).

“Nhịp điệu Bo Diddley” (1955) có lẽ là sự hợp nhất thực sự đầu tiên của clave 3–2 và R&B/rock ‘n’ roll. Bo Diddley đã đưa ra những lời kể khác nhau về nguồn gốc của đoạn riff này. Sublette khẳng định: “Trong bối cảnh thời đó, và đặc biệt là những chiếc maracas [nghe thấy trong bản thu âm], ‘Bo Diddley’ phải được hiểu là một bản thu âm mang âm hưởng Latin. Một bản cắt bị từ chối được ghi tại cùng một phiên thu âm chỉ có tiêu đề là ‘Rhumba’ trên bảng theo dõi.” “Willie and the Hand Jive” (1958) của Johnny Otis là một ví dụ khác về sự pha trộn thành công giữa clave 3–2 và R&B. Otis đã sử dụng các nhạc cụ Cuba là claves và maracas trong bài hát.

Âm nhạc Phi-Cuba là con đường mà qua đó âm nhạc của người Mỹ gốc Phi được “tái Phi hóa”, thông qua việc áp dụng các hình thức hai tế bào như clave và các nhạc cụ Phi-Cuba như trống conga, bongos, maracas và claves. Theo John Storm Roberts, R&B đã trở thành phương tiện cho sự trở lại của các yếu tố Cuba vào âm nhạc đại chúng. Ahmet Ertegun, nhà sản xuất của Atlantic Records, được cho là đã nói rằng “nhịp điệu Phi-Cuba đã thêm màu sắc và sự phấn khích vào động lực cơ bản của R&B.” Tuy nhiên, như Ned Sublette chỉ ra: “Đến những năm 1960, với việc Cuba là đối tượng của lệnh cấm vận của Hoa Kỳ vẫn còn hiệu lực cho đến ngày nay, quốc đảo này đã bị lãng quên như một nguồn âm nhạc. Vào thời điểm mọi người bắt đầu nói về rock and roll như một thứ có lịch sử, âm nhạc Cuba đã biến mất khỏi ý thức của người Bắc Mỹ.”

Đầu đến giữa những năm 1950

Ban đầu, chỉ có người Mỹ gốc Phi mua đĩa nhạc R&B. Theo Jerry Wexler của Atlantic Records, doanh số bán hàng được khu biệt trong các thị trường người Mỹ gốc Phi; không có doanh số bán cho người da trắng hoặc phát trên đài phát thanh của người da trắng. Trong đầu những năm 1950, nhiều thanh thiếu niên da trắng bắt đầu biết đến R&B và bắt đầu mua nhạc. Ví dụ, 40% doanh số bán hàng năm 1952 tại cửa hàng đĩa nhạc Dolphin’s of Hollywood, nằm trong khu vực người Mỹ gốc Phi ở Los Angeles, là cho người da trắng. Cuối cùng, thanh thiếu niên da trắng trên khắp cả nước đã chuyển hướng thị hiếu âm nhạc của họ sang rhythm and blues.

Johnny Otis, người đã ký hợp đồng với Savoy Records có trụ sở tại Newark, New Jersey, đã sản xuất nhiều bản hit R&B vào năm 1951, bao gồm “Double Crossing Blues”, “Mistrustin’ Blues” và “Cupid’s Boogie”, tất cả đều đạt vị trí số một trong năm đó. Otis đã ghi được mười bản hit trong top 10 năm đó. The Clovers, một nhóm ngũ tấu bao gồm một bộ tứ vocal cùng với nghệ sĩ guitar đệm, đã hát một sự kết hợp âm thanh đặc biệt của blues và gospel. Họ đã có bản hit số năm của năm với “Don’t You Know I Love You” trên hãng Atlantic. Cũng vào tháng 7 năm 1951, DJ Alan Freed ở Cleveland, Ohio đã bắt đầu một chương trình phát thanh đêm khuya có tên “The Moondog Rock Roll House Party” trên đài WJW (850 AM). Chương trình của Freed được tài trợ bởi Fred Mintz, người có cửa hàng đĩa nhạc R&B có lượng khách hàng chủ yếu là người Mỹ gốc Phi. Freed bắt đầu gọi dòng nhạc rhythm and blues mà ông chơi là “rock and roll”.

Năm 1951, Little Richard Penniman bắt đầu thu âm cho RCA Records theo phong cách jump blues của các ngôi sao cuối những năm 1940 như Roy Brown và Billy Wright. Tuy nhiên, phải đến khi ông thu âm một bản demo vào năm 1954 thu hút sự chú ý của Specialty Records, thế giới mới bắt đầu nghe thấy dòng nhạc rhythm and blues sôi động, mới mẻ của ông, thứ đã đưa ông đến sự nổi tiếng vào năm 1955 và giúp định hình âm thanh của rock ‘n’ roll. Một loạt các bản hit rhythm and blues liên tiếp theo sau, bắt đầu với “Tutti Frutti” và “Long Tall Sally”, những bài hát sẽ ảnh hưởng đến các nghệ sĩ biểu diễn như James Brown, Elvis Presley và Otis Redding.

Cũng trong năm 1951, bài hát Rocket 88 được ghi âm bởi Ike Turner và Kings of Rhythm của ông tại một phòng thu do Sam Phillips sở hữu với giọng hát của Jackie Brenston. Bài hát này thường được trích dẫn là tiền thân của rock and roll hoặc là một trong những đĩa nhạc đầu tiên thuộc thể loại đó. Tuy nhiên, trong một cuộc phỏng vấn sau đó, Ike Turner đã đưa ra bình luận này: “Tôi không nghĩ rằng ‘Rocket 88’ là rock ‘n’ roll. Tôi nghĩ rằng ‘Rocket 88’ là R&B, nhưng tôi nghĩ ‘Rocket 88’ là nguyên nhân khiến rock and roll tồn tại”.

Ruth Brown, biểu diễn trên nhãn hiệu Atlantic, đã có các bản hit trong top 5 mỗi năm từ 1951 đến 1954. “Shake a Hand” của Faye Adams đã đạt vị trí thứ hai vào năm 1952. Năm 1953, công chúng mua đĩa R&B đã biến bản thu âm gốc của Big Mama Thornton cho bài hát “Hound Dog” của Leiber và Stoller thành bản hit số ba của năm. Ruth Brown rất nổi bật trong số các ngôi sao R&B nữ; sự nổi tiếng của bà có lẽ đến từ “cách truyền tải giọng hát bắt nguồn sâu sắc từ truyền thống của người Mỹ gốc Phi”. Cùng năm đó, The Orioles, một nhóm doo-wop, đã có bản hit số bốn của năm với “Crying in the Chapel”.

Fats Domino đã lọt vào top 30 của bảng xếp hạng pop vào năm 1952 và 1953, sau đó là top 10 với “Ain’t That a Shame”. Ray Charles đã trở nên nổi tiếng toàn quốc vào năm 1955 với “I Got a Woman”. Big Bill Broonzy đã nói về âm nhạc của Charles: “Anh ta đang trộn lẫn nhạc blues với nhạc thánh ca… Tôi biết điều đó là sai trái.”

Năm 1954, “Sh-Boom” của The Chords trở thành bản hit đầu tiên vượt rào từ bảng xếp hạng R&B sang lọt vào top 10 bảng xếp hạng pop vào đầu năm. Cuối năm đó và sang năm 1955, “Hearts of Stone” của The Charms đã lọt vào top 20.

Tại Chess Records vào mùa xuân năm 1955, đĩa nhạc đầu tay của Bo Diddley “Bo Diddley”/”I’m a Man” đã leo lên vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng R&B và phổ biến đoạn vamp dựa trên clave rhythm and blues nguyên bản của chính Bo Diddley, thứ sẽ trở thành trụ cột trong rock and roll.

Theo sự thúc giục của Leonard Chess tại Chess Records, Chuck Berry đã làm lại một giai điệu violon nhạc đồng quê (country) có lịch sử lâu đời, có tựa đề “Ida Red”. Kết quả là “Maybellene” không chỉ là bản hit số ba trên bảng xếp hạng R&B năm 1955 mà còn lọt vào top 30 trên bảng xếp hạng pop. Alan Freed, người đã chuyển đến thị trường lớn hơn nhiều là New York vào năm 1954, đã giúp đĩa nhạc trở nên phổ biến với thanh thiếu niên da trắng. Freed đã được chia một phần tín dụng sáng tác bởi Chess để đổi lấy các hoạt động quảng bá của ông, một thông lệ phổ biến vào thời điểm đó.

R&B cũng là một ảnh hưởng mạnh mẽ đối với rock and roll. Một bài báo năm 1985 trên tờ The Wall Street Journal có tiêu đề “Rock! It’s Still Rhythm and Blues” đã báo cáo rằng “hai thuật ngữ này được sử dụng thay thế cho nhau” cho đến khoảng năm 1957. Các nguồn khác được trích dẫn trong bài báo nói rằng rock and roll kết hợp R&B với nhạc pop và nhạc đồng quê.

Fats Domino không bị thuyết phục rằng có bất kỳ thể loại mới nào. Năm 1957, ông nói, “Cái mà họ gọi là rock ‘n’ roll bây giờ chính là rhythm and blues. Tôi đã chơi nó được 15 năm ở New Orleans”. Theo Rolling Stone, “đây là một tuyên bố hợp lệ… tất cả các rocker thập niên 50, da đen và da trắng, sinh ra ở nông thôn và lớn lên ở thành phố, đều chịu ảnh hưởng cơ bản của R&B, âm nhạc đại chúng của người da đen vào cuối những năm 40 và đầu những năm 50”.

Cuối những năm 1950

Năm 1956, một chuyến lưu diễn R&B “Top Stars of ’56” đã diễn ra, với các nghệ sĩ chính là Al Hibbler, Frankie Lymon and the Teenagers, và Carl Perkins, người có bài hát “Blue Suede Shoes” rất phổ biến với người mua nhạc R&B. Tại Columbia, buổi hòa nhạc kết thúc bằng một cuộc gần như bạo loạn khi Perkins bắt đầu bài hát đầu tiên của mình với tư cách là tiết mục kết màn. Perkins được trích dẫn nói rằng: “Thật nguy hiểm. Rất nhiều đứa trẻ bị thương”. Tại Annapolis, 50.000 đến 70.000 người đã cố gắng tham dự một buổi biểu diễn cháy vé với 8.000 chỗ ngồi. Các con đường bị tắc nghẽn trong bảy giờ. Các nhà làm phim đã tận dụng sự phổ biến của các nhạc sĩ “rhythm and blues” như các nhạc sĩ “rock n roll” bắt đầu từ năm 1956. Little Richard, Chuck Berry, Fats Domino, Big Joe Turner, The Treniers, The Platters và The Flamingos đều đã lên màn ảnh rộng.

Hai đĩa nhạc của Elvis Presley đã lọt vào top 5 R&B năm 1957: “Jailhouse Rock”/”Treat Me Nice” ở vị trí số một, và “All Shook Up” ở vị trí số năm, một sự chấp nhận chưa từng có đối với một nghệ sĩ không phải người Mỹ gốc Phi vào một danh mục âm nhạc được biết đến là do người da đen tạo ra. Nat King Cole, cũng là một nghệ sĩ piano jazz có hai bản hit trên bảng xếp hạng pop vào đầu những năm 1950, đã có một đĩa nhạc trong top 5 bảng xếp hạng R&B năm 1958, “Looking Back”/”Do I Like It”.

Năm 1959, hai hãng thu âm do người da đen sở hữu, một trong số đó sẽ trở nên cực kỳ thành công, đã ra mắt: Sar của Sam Cooke và Motown Records của Berry Gordy. Brook Benton đứng đầu bảng xếp hạng R&B vào năm 1959 và 1960 với một bản hit số một và hai bản hit số hai. Lloyd Price, người vào năm 1952 có bản hit số một với “Lawdy Miss Clawdy”, đã giành lại vị thế thống trị với phiên bản “Stagger Lee” ở vị trí số một và “Personality” ở vị trí số năm vào năm 1959.

Trưởng ban nhạc da trắng của Bill Black Combo, Bill Black, người đã giúp khởi nghiệp cho Elvis Presley và là tay bass của Elvis trong những năm 1950, đã có một bản hit trong giới người nghe da đen với “Smokie, Part 2”. Đĩa đơn này đạt vị trí thứ 17 trên bảng xếp hạng pop Hoa Kỳ và số 1 trên bảng xếp hạng R&B, bán được hơn một triệu bản và được RIAA trao đĩa vàng. Hãng Hi Records đã không in hình ảnh của Combo trên các đĩa nhạc đầu tiên.

Thập niên 1960–1970

Bản hit số năm của Sam Cooke “Chain Gang” là dấu hiệu của R&B vào năm 1960, cũng như bản hit số năm của ca sĩ pop rock Chubby Checker “The Twist”. Vào đầu những năm 1960, danh mục ngành công nghiệp âm nhạc trước đây được gọi là rhythm and blues đã được gọi là nhạc soul, và âm nhạc tương tự của các nghệ sĩ da trắng được dán nhãn là blue-eyed soul (soul mắt xanh). Motown Records có đĩa đơn bán được triệu bản đầu tiên vào năm 1960 với “Shop Around” của The Miracles, và năm 1961, Stax Records có bản hit đầu tiên với “Gee Whiz (Look at His Eyes)” của Carla Thomas. Tại Jamaica, R&B đã ảnh hưởng đến sự phát triển của nhạc ska. Năm 1969, văn hóa da đen và rhythm and blues đã đạt được một thành tựu to lớn khác khi giải Grammy thêm hạng mục Rhythm and Blues, công nhận về mặt học thuật cho danh mục này.

Đến những năm 1970, thuật ngữ “rhythm and blues” được sử dụng như một thuật ngữ bao trùm cho soul, funk và disco.

Từ những năm 1980

Vào cuối những năm 1980 và đầu những năm 1990, hip-hop bắt đầu thu hút trí tưởng tượng của thanh thiếu niên Mỹ. R&B bắt đầu trở nên đồng nhất hóa, với một nhóm các nhà sản xuất tên tuổi chịu trách nhiệm cho hầu hết các bản hit R&B. Thật khó cho các nghệ sĩ R&B của thời đại này bán nhạc hoặc thậm chí được nghe nhạc của họ vì sự trỗi dậy của hip-hop, nhưng một số người đã áp dụng hình ảnh “hip-hop”, được tiếp thị như vậy và thường có các rapper trong các bài hát của họ. Teddy Riley, Guy, Keith Sweat và Today đã đạt được các bản hit new jack swing. Năm 1990, Billboard giới thiệu lại R&B để phân loại tất cả nhạc đại chúng của người da đen ngoài hip-hop. Các nghệ sĩ mới hơn như Usher, R. Kelly, Janet Jackson, TLC, Aaliyah, Brandy, Destiny’s Child, Tevin Campbell và Mary J. Blige đã tận hưởng thành công. Năm 2004, 80% các bài hát đứng đầu bảng xếp hạng R&B cũng đứng đầu bảng xếp hạng Hot 100. Thời kỳ đó là đỉnh cao mọi thời đại của R&B và hip hop trên Billboard Hot 100 và trên Top 40 Radio. Từ khoảng năm 2005 đến 2013, doanh số bán R&B sụt giảm. Tuy nhiên, kể từ năm 2010, hip-hop bắt đầu học hỏi từ âm thanh R&B, chọn áp dụng âm thanh mềm mại hơn, mượt mà hơn kết hợp R&B truyền thống với các rapper như Drake, người đã mở ra một cánh cửa hoàn toàn mới cho thể loại này. Âm thanh này đã trở nên phổ biến và tạo ra tranh cãi lớn cho cả hip-hop và R&B về cách xác định nó.


Ảnh hưởng của người Do Thái trong mảng kinh doanh của rhythm and blues

Theo nhà văn, giám đốc xuất bản âm nhạc và nhạc sĩ người Do Thái Arnold Shaw, trong những năm 1940 tại Hoa Kỳ, nhìn chung có ít cơ hội cho người Do Thái trong lĩnh vực truyền thông đại chúng do người da trắng theo đạo Tin lành (WASP) kiểm soát, nhưng lĩnh vực kinh doanh âm nhạc lại “rộng mở cho người Do Thái cũng như cho người da đen”. Người Do Thái đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và phổ biến âm nhạc của người Mỹ gốc Phi, bao gồm rhythm and blues, và ngành kinh doanh đĩa nhạc độc lập bị thống trị bởi những người đàn ông Do Thái trẻ tuổi, những người đã quảng bá âm thanh của nhạc da đen.

Ví dụ, Milt Gabler sinh ra trong một gia đình nhập cư Do Thái và lớn lên ở Harlem. Vào cuối những năm 1930, ông thành lập hãng thu âm riêng của mình, Commodore Records, chủ yếu thu âm, sản xuất và quảng bá các ca sĩ và nhóm nhạc da đen. Năm 1939, ông phát hành bài hát nổi tiếng “Strange Fruit” của Billie Holiday trên hãng Commodore, thúc đẩy sự nghiệp của bà với bài hát mà tạp chí Time 60 năm sau đã vinh danh là ‘Bài hát hay nhất thế kỷ’. Dựa trên thành công của Commodore, hãng đĩa lớn Decca Records đã chiêu mộ và thuê Gabler vào năm 1941.

Tại Decca, Gabler đã làm việc với nhiều ngôi sao lớn nhất của những năm 1940, sản xuất một loạt các bản hit, cũng như là người đầu tiên đưa Louis Armstrong và Ella Fitzgerald lại với nhau trong bản thu âm. Decca sau đó giao cho ông phụ trách hãng con Coral, nơi ông tiếp tục thúc đẩy sự nghiệp của các nhạc sĩ da đen bao gồm The Ink Spots, Sammy Davis Jr. và Louis Jordan.


Rhythm and blues của Anh

Rhythm and blues của Anh và blues rock phát triển vào đầu những năm 1960, phần lớn là phản ứng đối với các bản thu âm của các nghệ sĩ Mỹ, thường được mang đến bởi các quân nhân người Mỹ gốc Phi đóng quân tại Anh hoặc các thủy thủ đến thăm các cảng như London, Liverpool, Newcastle và Belfast. Nhiều ban nhạc, đặc biệt là trong bối cảnh các câu lạc bộ đang phát triển ở London, đã cố gắng mô phỏng các nghệ sĩ biểu diễn rhythm and blues da đen, dẫn đến âm thanh “thô hơn” hoặc “gai góc hơn” so với các “nhóm nhạc beat” phổ biến hơn. Trong những năm 1960, Geno Washington, The Foundations và The Equals đã đạt được các bản hit pop. Nhiều nhạc sĩ da đen người Anh đã giúp hình thành nên bối cảnh R&B của Anh.

The Rolling Stones trở thành ban nhạc Anh nổi tiếng thứ hai (sau The Beatles) và dẫn đầu “Cuộc xâm lăng của nước Anh” (British Invasion) vào các bảng xếp hạng pop của Mỹ. The Rolling Stones đã hát lại bài hát “It’s All Over Now” của Bobby Womack & the Valentinos, mang lại cho họ vị trí số một đầu tiên tại Anh vào năm 1964. Dưới ảnh hưởng của blues và R&B, các ban nhạc như The Rolling Stones, The Yardbirds và The Animals, và các ban nhạc chịu ảnh hưởng jazz nhiều hơn như Graham Bond Organisation và Zoot Money, đã có các album blue-eyed soul. Các nhạc sĩ R&B da trắng nổi tiếng ở Anh bao gồm Steve Winwood, Frankie Miller, Scott Walker & The Walker Brothers, The Animals từ Newcastle, Spencer Davis Group và Van Morrison & Them từ Belfast.

Âm nhạc của tiểu văn hóa Mod (mod subculture) ở Anh phát triển từ rhythm and blues và sau đó là soul được biểu diễn bởi các nghệ sĩ không có mặt tại các câu lạc bộ nhỏ ở London nơi bối cảnh này bắt nguồn. Vào cuối những năm 1960, The Who đã biểu diễn các bài hát R&B của Mỹ như bản hit Motown “Heat Wave”, một bài hát phản ánh lối sống mod trẻ trung. Các ban nhạc R&B da trắng của Anh đã sản xuất âm nhạc có tông màu rất khác so với âm nhạc của các nghệ sĩ người Mỹ gốc Phi.


Bài viết được tổng hợp và biên soạn bởi công ty THE SUN SYMPHONY với mục đích chia sẻ kiến thức, gợi mở tư duy đúng và cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Nội dung đã được chọn lọc và hệ thống hóa theo góc nhìn chuyên môn, phù hợp với định hướng phát triển từ nội lực âm nhạc của công ty.

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Footer Demo – The Sun Symphony