Back

Vocal range

Tác Giả: THE SUN SYMPHONY

Xem thêm các bài viết khác.

Âm vực (Vocal range)

Âm vực là phạm vi của các cao độ mà giọng nói con người có thể phát ra (tạo âm). Ứng dụng phổ biến nhất của khái niệm này là trong bối cảnh ca hát, nơi nó được sử dụng như một đặc điểm xác định để phân loại giọng hát thành các loại giọng (voice types). Nó cũng là một chủ đề nghiên cứu trong ngôn ngữ học, ngữ âm học và bệnh học ngôn ngữ – trị liệu, đặc biệt liên quan đến việc nghiên cứu các ngôn ngữ có thanh điệu và một số loại rối loạn giọng nói, mặc dù nó ít có ứng dụng thực tế trong phạm vi lời nói thông thường.

Ca hát và định nghĩa về âm vực

Mặc dù định nghĩa rộng nhất của “âm vực” đơn giản là khoảng cách từ nốt thấp nhất đến nốt cao nhất mà một giọng hát cụ thể có thể tạo ra, nhưng định nghĩa rộng này thường không phải là ý nghĩa được dùng khi thảo luận về “âm vực” trong bối cảnh ca hát. Các nhà giáo dục thanh nhạc có xu hướng định nghĩa âm vực là tổng khoảng cách của các cao độ “có giá trị âm nhạc” mà ca sĩ có thể tạo ra.

Điều này là do một số nốt mà giọng hát có thể tạo ra có thể không được coi là sử dụng được trong biểu diễn vì nhiều lý do khác nhau. Ví dụ, trong opera, tất cả các ca sĩ đều phải phóng âm (project) vượt qua dàn nhạc mà không có sự hỗ trợ của micrô. Do đó, một ca sĩ opera sẽ chỉ có thể tính các nốt mà họ có thể phóng âm đầy đủ vượt qua dàn nhạc vào trong âm vực của mình. Ngược lại, một nghệ sĩ nhạc Pop có thể bao gồm cả những nốt chỉ nghe được nhờ sự hỗ trợ của micrô.

Một yếu tố khác cần xem xét là việc sử dụng các hình thức tạo âm khác nhau. Giọng người có khả năng tạo ra âm thanh bằng cách sử dụng các quá trình sinh lý khác nhau bên trong thanh quản. Các hình thức tạo âm khác nhau này được gọi là vùng giọng (vocal registers). Mặc dù số lượng và định nghĩa chính xác về các vùng giọng là một chủ đề gây tranh cãi trong lĩnh vực ca hát, khoa học xác định chỉ có bốn vùng giọng: giọng sáo (whistle), giọng gió (falsetto), giọng ngực/giọng thật (modal), và giọng trầm rè (vocal fry).

Thông thường, chỉ các cao độ sử dụng được trong vùng giọng ngực (modal register) — vùng giọng được sử dụng trong lời nói bình thường và phần lớn việc ca hát — mới được tính khi xác định âm vực của ca sĩ. Tuy nhiên, có những ngoại lệ, như trong opera, nơi các giọng nam phản nam cao (countertenor) sử dụng giọng gió và các giọng nữ cao màu sắc (coloratura soprano) sử dụng giọng sáo; do đó, các nốt từ những vùng giọng này sẽ được tính vào âm vực của các loại giọng này.

Sự tiến hóa của dị hình giới tính trong cao độ giọng người

Dải cao độ phía trên của giọng người, tính trung bình, ở nam giới chỉ cao bằng khoảng một nửa so với nữ giới. Ngay cả sau khi kiểm soát các yếu tố về chiều cao và thể tích cơ thể, giọng nam vẫn thấp hơn. Charles Darwin cho rằng giọng nói của con người tiến hóa thông qua lựa chọn giới tính giữa các giới, thông qua sự lựa chọn bạn đời của nữ giới.

Puts (2005) đã chỉ ra rằng sự ưa thích đối với cao độ giọng nam thay đổi theo giai đoạn của chu kỳ kinh nguyệt, trong khi Puts (2006) phát hiện ra rằng phụ nữ thích giọng nam trầm hơn chủ yếu cho các mối quan hệ tình dục ngắn hạn. Lựa chọn trong cùng giới tính, thông qua sự cạnh tranh của nam giới, cũng gây ra sự chọn lọc về cao độ giọng nói. Cao độ có liên quan đến quyền lực giữa các cá nhân và nam giới có xu hướng điều chỉnh cao độ của họ theo mức độ thống trị được nhận thức khi nói chuyện với đối thủ cạnh tranh.

Âm vực và phân loại giọng hát

Âm vực đóng vai trò quan trọng trong việc phân loại giọng hát thành các loại giọng đến nỗi đôi khi hai thuật ngữ này bị nhầm lẫn với nhau. Loại giọng (voice type) là một kiểu giọng hát cụ thể của con người được nhìn nhận là có những phẩm chất hoặc đặc điểm nhận dạng nhất định; trong đó âm vực chỉ là một trong những đặc điểm đó. Các yếu tố khác bao gồm: độ nặng của giọng (vocal weight), khoảng âm thuận lợi (tessitura), âm sắc (timbre), các điểm chuyển giọng (transition points), đặc điểm thể chất, cấp độ lời nói, kiểm tra khoa học và sự đăng ký giọng hát. Tất cả các yếu tố này kết hợp lại được sử dụng để phân loại giọng của ca sĩ vào một kiểu sử dụng hoặc loại giọng cụ thể.

Ngành phân loại giọng hát phát triển trong nền âm nhạc cổ điển châu Âu và thường không áp dụng cho các hình thức ca hát khác. Phân loại giọng hát thường được sử dụng trong opera để liên kết các vai diễn khả thi với các giọng hát tiềm năng. Có một số hệ thống đang được sử dụng bao gồm hệ thống Fach của Đức, truyền thống opera Ý và truyền thống opera Pháp. Cũng có các hệ thống phân loại khác, phổ biến nhất là hệ thống nhạc hợp xướng.

Không có hệ thống nào được áp dụng hoặc chấp nhận rộng rãi trên toàn cầu. Tuy nhiên, hầu hết các loại giọng được xác định bởi các hệ thống này là các phân loại phụ thuộc vào bảy danh mục giọng chính, phần lớn được công nhận trên tất cả các hệ thống phân loại giọng hát chính.

  • Nữ: Thường được chia thành ba nhóm chính: Soprano (Nữ cao), Mezzo-soprano (Nữ trung), và Contralto (Nữ trầm).

  • Nam: Thường được chia thành bốn nhóm chính: Countertenor (Phản nam cao), Tenor (Nam cao), Baritone (Nam trung), và Bass (Nam trầm).

Khi xem xét giọng nói chưa dậy thì của trẻ em, thuật ngữ thứ tám, Treble (giọng kim), có thể được áp dụng. Trong mỗi danh mục chính này, có một số danh mục phụ xác định các phẩm chất giọng cụ thể như khả năng chạy nốt hoa mỹ (coloratura) và độ nặng của giọng để phân biệt giữa các giọng.

Bản thân âm vực không quyết định loại giọng của ca sĩ. Mặc dù mỗi loại giọng đều có một âm vực chung gắn liền với nó, giọng hát của con người có thể sở hữu âm vực bao trùm nhiều hơn một loại giọng hoặc nằm giữa các phạm vi điển hình của hai loại giọng. Do đó, các giáo viên thanh nhạc chỉ sử dụng âm vực như một trong nhiều yếu tố để phân loại giọng của ca sĩ.

Quan trọng hơn âm vực trong việc phân loại giọng hát là tessitura (khoảng âm mà giọng hát hát thoải mái nhất), và âm sắc (màu sắc đặc trưng của giọng hát). Ví dụ, một nữ ca sĩ có thể có âm vực bao gồm các nốt thấp của một giọng Mezzo-soprano và các nốt cao của một giọng Soprano. Do đó, giáo viên thanh nhạc sẽ xem xét xem ca sĩ đó thoải mái hơn khi hát cao hay hát thấp.

  • Nếu cô ấy thoải mái hơn khi hát cao, giáo viên có thể sẽ phân loại cô ấy là Soprano.

  • Nếu ca sĩ thoải mái hơn khi hát ở phần giữa đến thấp của giọng, giáo viên có thể sẽ phân loại cô ấy là Mezzo-soprano.

Giáo viên cũng sẽ xem xét âm thanh của giọng nói; giọng Soprano thường có âm thanh nhẹ hơn và ít dày hơn giọng Mezzo-soprano. Tuy nhiên, một giáo viên thanh nhạc sẽ không bao giờ phân loại một ca sĩ vào nhiều hơn một loại giọng, bất kể kích thước âm vực của ca sĩ đó.

Sáu loại giọng cơ bản trong Opera

Trong các hệ thống phân loại của opera, có sáu loại giọng cơ bản. Các phạm vi được đưa ra dưới đây là ước tính và không nên áp dụng quá cứng nhắc. (Lưu ý: Ký hiệu nốt nhạc theo hệ thống khoa học, với C4 là nốt Đô giữa).

  • Soprano (Nữ cao): Giọng nữ cao nhất, thường nằm trong khoảng từ C4 đến G6.

  • Mezzo-soprano (Nữ trung): Giọng nữ ở giữa, thường nằm trong khoảng từ A3 đến G5.

  • Contralto (Nữ trầm): Giọng nữ thấp nhất, thường nằm trong khoảng từ F3 đến C5.

  • Tenor (Nam cao): Giọng nam cao nhất, thường nằm trong khoảng từ D3 đến A4.

  • Baritone (Nam trung): Giọng nam ở giữa, thường nằm trong khoảng từ B2 đến F4.

  • Bass (Nam trầm): Giọng nam thấp nhất, thường nằm trong khoảng từ G2 đến C4.

Một số nam giới, bằng giọng gió (falsetto) hoặc do một số điều kiện sinh lý hiếm gặp, có thể hát trong cùng phạm vi với nữ giới. Trong âm nhạc cổ điển, những giọng này không thuộc vào các danh mục của nữ; thay vào đó, họ được gọi là Countertenor (Phản nam cao). Tuy nhiên, trong âm nhạc đương đại, việc sử dụng thuật ngữ Tenor cho những giọng nam này là phù hợp hơn.

Trong âm nhạc hợp xướng, chỉ có bốn danh mục cho ca sĩ trưởng thành: Soprano và Alto cho nữ, Tenor và Bass cho nam (viết tắt là SATB).

Tại Vương quốc Anh, thuật ngữ “male alto” (giọng nam alto) dùng để chỉ một người đàn ông sử dụng kỹ thuật giọng gió để hát ở bè alto trong dàn hợp xướng. Thực hành này ít phổ biến hơn nhiều ở bên ngoài Vương quốc Anh, nơi thuật ngữ Countertenor thường được áp dụng hơn. Các giọng Countertenor cũng được sử dụng rộng rãi trong opera với tư cách là ca sĩ solo, mặc dù thuật ngữ “male alto” không bao giờ được sử dụng để chỉ một ca sĩ solo.

Giọng của trẻ em, cả nam và nữ, được mô tả là Trebles (giọng kim), mặc dù thuật ngữ Boy soprano (giọng nam chưa vỡ giọng) cũng được sử dụng rộng rãi.


Tài liệu tham khảo
  1.  McKinney …., James (1994). The Diagnosis and Correction of Vocal Faults. Genovex Music Group. ISBN 978-1-56593-940-0.
  2.  Appelman, D. Ralph (1986). The Science of Vocal Pedagogy: Theory and Application. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-20378-6.
  3.  Titze, I. R. (2000) Principles of voice production. Iowa City, IA7 National Center for Voice and Speech
  4.  Darwin, C. (1871). The descent of man, and selection in relation to sex. London: Murray
  5.  Puts, D. A. (2005). “Mating context and menstrual phase affect female preferences for male voice pitch”. Evolution and Human Behavior. 26 (5): 388–397. doi:10.1016/j.evolhumbehav.2005.03.001.
  6.  Puts, David Andrew; Gaulin, Steven J.C; Verdolini, Katherine (2006). “Dominance and the evolution of sexual dimorphism in human voice pitch”. Evolution and Human Behavior. 27 (4): 283–296. Bibcode:2006EHumB..27..283P. doi:10.1016/j.evolhumbehav.2005.11.003. S2CID 32562654.
  7.  Gregory, S.; Webster, S.; Huang, G. (1993). “Voice pitch and amplitude convergence as a metric of quality in dyadic interviews”. Language and Communication. 13 (3): 195–217. doi:10.1016/0271-5309(93)90026-j.
  8.  Shewan, Robert (January–February 1979). “Voice Classification: An Examination of Methodology”. The NATS Bulletin. 35: 17–27.
  9.  Smith, Brenda Jo; Sataloff, Robert Thayer (2013). Choral Pedagogy, Third Edition. Plural Publishing, Incorporated. p. 236. ISBN 9781597566063.
  10.  Stark, James (2003). Bel Canto: A History of Vocal Pedagogy. University of Toronto Press. ISBN 978-0-8020-8614-3.
  11.  Para, Ciprian (2017). “Aspects of vocal and choral harmony from the conductor’s perspective”. Bulletin of the Transilvania University of Braşov – Special Issue. 10 (2): 219–230.
  12.  Smith, Brenda (2005). Choral Pedagogy. Plural Publishing, Inc. ISBN 978-1-59756-043-6.

Bài viết được tổng hợp và biên soạn bởi công ty THE SUN SYMPHONY với mục đích chia sẻ kiến thức, gợi mở tư duy đúng và cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Nội dung đã được chọn lọc và hệ thống hóa theo góc nhìn chuyên môn, phù hợp với định hướng phát triển từ nội lực âm nhạc của công ty.

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Footer Demo – The Sun Symphony